در تقاطع­­های راست گوشه سه شاخه یا چهار شاخه کانال­های روباز، مطالعه جدایی جریان بسیار حائز اهمیت می­باشد. برخی پارامترهای موثر در این زمینه نسبت دبی ورودی و عمق جریان می­باشد که در این تحقیق تاثیر نسبت دبی ورودی و نسبت ارتفاع سرریزها (عمق جریان) در الگوی جریان و ابعاد ناحیه جداشدگی به صورت عددی شبیه­سازی شده است. بررسی نتایج مدل عددی نشان داد که مدل k-ω بیشترین مطابقت را با نتایج آزمایشگاهی دارد، به طوریکه میزان خطای شبیه­سازی کمتر از 20% بود. ابعاد ناحیه جداشدگی در کانال­­های اصلی و فرعی با نسبت دبی ورودی رابطه مستقیم داشت. همچنین با افزایش ارتفاع سرریزهای خروجی، عمق جریان افزایش یافت و منجر به کاهش ابعاد ناحیه جداشدگی شد. مطابق نتایج عددی، ابعاد ناحیه جداشدگی در راستای قائم از کف کانال به سطح آب افزایش یافت، به­طوری­که برای نسبت دبی 6/0 و نسبت ارتفاع سرریز 377/0، طول ناحیه جداشدگی در کف کانال، فاصله 1/0 متر از کف و در سطح آب به ترتیب در حدود 60 سانتیمتر، 75 سانتیمتر و 85 سانتیمتر بود. بنابراین از سطح آب به سمت کف کانال طول ناحیه جداشدگی در حدود 29% کاهش یافت.

دکارت می کوشد با به کارگیری راهکار شک و به یاری روش تحلیل، نخست هستی خود را اثبات کند و سپس چیستی «خود» را در مقام جوهر اندیشنده معلوم سازد. او پس از روشن کردن تکلیف «خود» در دو تأمل نخست است که از ره گذر تصورات واضح و متمایزی که از «دیگری» (اعم از خداوند و موجودات دیگر) در خود می یابد، دربارة هستی و چیستی «دیگری » حکم صادر می کند. او سرانجام، با استفاده از حقایق مکشوف با نور طبیعی عقل است که به سراغ اصول تنظیم کنندۀ مناسبات با دیگری می رود. اما پاسکال در ضمن اعتراف به عدم امکان کشف «خود» از طریق درون نگری، فرآیند ابتکاری دکارت در تأملات را وارونه می سازد و کشف «خود» را در گرو رابطه اش با «دیگری» و متأخر از آن می داند. بدین ترتیب سوژۀ اندیشندۀ آزاد و خودآیین دکارتی که «دیگری» را جز در مقام متعلق شناخت خود به رسمیت نمی شناسد و هستی و چیستی «دیگری» را در گرو تصوری می پندارد که «خود» از او دارد، درست در برابر انسان مجبور و دگرآیین پاسکالی قرار می گیرد که هستی و چیستیِ خود او نیز بر دو محور پیش و پس از هبوط، از سویی، و پیش و پس از دریافت فیض الهی، از دیگر سو، وابسته است که در هیچ کدام ارادة آدمی مطلقا نقشی ندارد. تنها تغییر وضعیت وی پیش و پس از دریافت فیض الهی، در تجربۀ نحوه های متفاوتی از دگرآیینی و عدم امکان تجربۀ هر گونه خودآیینی است و سرانجام، تنظیم مناسبات با «دیگری» نیز تنها در پرتو ارجاع به یک «ابردیگری» که خداوند باشد میسر می گردد.

سیل می تواند تأثیر مخربی بر حوضه های آبخیز و زندگی انسان داشته باشد، بنابراین برای مدیریت سیل نیاز به آگاهی از وضعیت مناطق سیل گیر می باشد. این تحقیق جهت ارزیابی حساسیت به سیل حوضه آبخیز تالار با وسعت 2067 کیلومتر مربع انجام شده است. بدین منظور از فراسنج های طبقات ارتفاعی، شیب زمین، انحنای زمین، شاخص رطوبت توپوگرافی، قدرت رود، میانگین بارندگی، فاصله از رودخانه، گروه هیدرولوژیکی خاک، حداکثر عمق خاک و کاربری اراضی استفاده شد. نقشه های رقومی کلیه فراسنج ها با استفاده از نرم افزارهای مربوطه تهیه شدند و در نهایت به فرمت رستری تبدیل شدند. در گام بعدی با توجه به سیلاب های قبلی رخ داده در منطقه مطالعاتی موقعیت جغرافیایی 135 نقطه سیل گیر در منطقه تعیین شد. این مجموعه نقاط به صورت تصادفی به گروه هایی متشکل از 93 نقطه برای واسنجی و 42 نقطه برای اعتبار سنجی تقسیم شدند. سپس با تجزیه و تحلیل های مقایسه ای بین موقعیت رخداد سیلاب های قبلی و فراسنج های محیطی مؤثر بر وقوع سیلاب ها، وزن تأثیر هر کلاس از فراسنج ها به دست آمد. در نهایت نقشه احتمال سیل منطقه مورد مطالعه توسط روش نسبت فراوانی تهیه شد. بر اساس نقشه استعداد سیل گیری، حساسیت به سیل حوضه آبخیز تالار به صورت 5 کلاس با حساسیت خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم نشان داده شد. نتایج نشان داد روش نسبت فرآوانی با دقت 80 درصد از قابلیت بالایی در شناسایی مناطق حساس به وقوع سیل در حوزه آبخیز تالار برخوردار می باشد.

یکی از مهمترین اثرات ناشی از زلزله 31 خرداد 1369 منجیل (M=7.7)، ایجاد و تحریک زمین لغزش های متعدد در مناطق زلزله زده بوده است. بررسی و تحلیل مشخصات این زمین لغزش ها و نحوه توزیع آنها در محدوده متاثر از این زلزله در شناخت مناطق مستعد زمین لغزش، در زلزله های آینده اهمیت بسزایی دارد. در این مطالعه مهمترین پارامترهای موثر در وقوع زمین لغزش های ناشی از زلزله منجیل، با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی در چهارگوش های چلکاسر و چهارمحل (منطقه ای در نزدیکی رومرکز زلزله منجیل) به مساحت 309.30 کیلومتر مربع بررسی شده است؛ سپس با استفاده از مدل نسبت فراوانی مناطق مستعد زمین لغزش در قالب یک نقشه ارائه شده است. مقایسه این نقشه با فهرست زمین لغزش های ناشی از زلزله منجیل همپوشانی قابل قبولی را نشان می دهد. با توجه به این نقشه، استعداد منطقه مورد مطالعه به وقوع زمین لغزش به پنج پهنه تقسیم شده است.

نوسان های اقلیمی و دخالت های نادرست انسان در طبیعت از عوامل ایجاد انواع حرکت های توده ای هستند. این حرکت ها امکان تولید خطرهای جانی و مالی زیادی را برای انسان فراهم می آورند. بنابراین لازم است که آن ها شناسایی و از لحاظ میزان خطر با روش های مناسب پهنه بندی شوند. هدف از انجام این پژوهش، مقایسه کارایی دو مدل آماری رگرسیون لجستیک و مدل احتمالاتی نسبت فراوانی در تهیه نقشه پهنه بندی خطر ریزش سنگ در گردنه صلوات آباد واقع در شرق شهرستان سنندج می باشد. هشت عامل موثر بر رخداد ریزش سنگ ها شامل درجه شیب، جهت شیب، شکل شیب، ارتفاع از سطح دریا، فاصله از جاده، فاصله از گسل، سنگ شناسی و کاربری اراضی بر روی 34 دامنه حساس و مستعد به ریز ش سنگ به عنوان دامنه های ناپایدار و 34 دامنه به عنوان دامنه های مقاوم به ریزش سنگ در منطقه مورد پژوهش ارزیابی شدند. روابط میان ریزش سنگ ها و عوامل موثر، توسط مدل آماری رگرسیون لجستیک و مدل احتمالاتی نسبت فراوانی محاسبه شد. نقشه پهنه بندی خطر ریزش سنگ با موقعیت ریزش سنگ ها مقایسه و آزمون شدند. نتایج نشان داد که روش رگرسیون لجستیک با 85.09 درصد گستره آن زیر منحنی ROC در مقایسه با روش نسبت فراوانی با 76.74 درصد، درست بودن پیش بینی بالاتری را در جداسازی و شناسایی مناطق مستعد و حساس به ریزش سنگ در منطقه مورد بررسی داشت. بنابراین مدل آماری رگرسیون لجستیک کارایی بهتری برای منطقه مورد بررسی دارد.

جاری شدن سیل آثاری منفی بر محیط زیست، اقتصاد، جوامع انسانی و صنعت دارد. امروزه، کاربرد مدل های پیشرفته ی سیلاب برای شناسایی مناطق حساس و بهبود سیستم مدیریت سیل رشد چشمگیری داشته است. در این میان، تعدادی از محققان با ترکیب برخی مدل ها به نتایج قابل قبولی برای شناسایی مناطق مستعد سیل دست یافتند. از آنجا که آبخیز کلات از منظر سیلاب به خصوص سیلاب های اخیر سال 1398 جزء مناطق پرخطر استان خراسان رضوی محسوب می شود و تا کنون نیز در آن از تکنیک های پیشرفته برای برآورد احتمال وقوع سیل استفاده نشده است، بنابراین مدل ترکیبی نسبت فراوانی-ماشین بردار پشتیبان FR-SVM برای مدل سازی سیلاب انتخاب شده و با مدل مستقل SVM مقایسه شد. پس از بررسی های صورت گرفته 73 نقطه ی سیل گیر ثبت شده و 15 عامل مؤثر بر وقوع سیل شامل بارش سالانه، زمین شناسی، کاربری اراضی/پوشش زمین، طول شیب، فاصله از رودخانه، تحلیل سایه ی پستی و بلندی ها، ارتفاع، شاخص همگرایی، تحدب و تعقر طولی و عرضی، شیب، شاخص قدرت جریان، شاخص زبری توپوگرافی، شاخص رطوبت توپوگرافی و عمق دره، در نظر گرفته شد. ارزیابی مدل ها توسط معیارهای مختلف سنجش دقت از جمله ضریب کاپا، ریشه ی میانگین مربعات خطا، منحنی مشخصه ی عملکرد سیستم و منحنی میزان پیش بینی، صورت گرفت. مدل FR-SVM با منحنی میزان پیش بینی 8862/0، دقت زیاد و کارایی بهتری را نسبت به SVM نشان داد. این نتایج می تواند برای مدیریت مناطق آسیب پذیر سیل و سایر کاربردهای منابع طبیعی استفاده شود.

یکی از انواع مخاطرات طبیعی ریزش سنگ از دامنه کوه ها است که خسارت های فراوان مالی و جانی به بار می آورد. بخصوص اگر در مسیر راه های ارتباطی روی دهد. راه ارتباطی زنجان به تهم و طارم یکی از خطرناکترین جاده ها از نظر ریزش سنگ محسوب می شود. بنابراین هدف از انجام این تحقیق شناسایی پهنه های خطر در مسیر این جاده می باشد. برای انجام این تحقیق ضمن بازدید میدانی از محدوده مورد نظر و استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست سنجنده oli سال 2017، لایه ها و نقشه های موثر در ریزش سنگ، مانند لیتولوژی، شیب، سطوح ارتفاعی، جهات شیب، کاربری اراضی و پوشش گیاهی، گسل، فاصله از جاده، فاصله از آبراهه، سطوح همبارش، همدما، هم یخبندان استفاده گردید. نقاط ریزشی برداشت شده با GPS در محیط نرم افزار ARCGIS با نقشه و لایه های موثر قطع داده شد. سپس با استفاده از روش آماری ضریب نسبت فراوانی و روش تحلیل شبکه که از نظر خبرگان و داده های محیطی استفاده می کند، اقدام به پهنه بندی خطر ریزش از طریق تلفیق و جمع جبری نقشه ها در پنج طبقه خطرخیلی کم تا خیلی زیاد گردید. طبق نتایج بدست آمده در روش تحلیل شبکه 69 درصد مساحت به پهنه های خطر متوسط تا خیلی زیاد تعلق گرفت. در صورتی که برای روش ضریب نسبت فراوانی این عدد 45/60درصد حاصل شد. جهت ارزیابی و دقت پهنه بندی روش های مذکور از دو شاخص مجموع کیفیت و شاخص دقت (احتمال تجربی) استفاده گردید. ارزیابی مدل ها نشان داد، در مدل تحلیل شبکه شاخص های مذکور به ترتیب 0/76 و 0/88 بدست آمد که نسبت مدل ضریب نسبت فراوانی از کیفیت و دقت بالاتری برخودار است.

مقدمه و هدف: شدت و فراوانی وقوع سیل ﺑﻪ ﻋﻮاﻣلی هم چون مشخصات ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ حوزه آبخیز شامل ﺷﻜﻞ منطقه، ﺷﻴﺐ، شبکه آﺑﺮاﻫﻪای و ﻧﺎﻫﻤﻮاری زﻣﻴﻦ وابسته است. علاوه بر این، وﻳﮋﮔﻲﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ: ﺑﺎرش، ذﺧﻴﺮه و ﺗﻠﻔﺎت ﺑﺮﮔﺎﺑﻲ و ﭼﺎﻻﺑﻲ، ﻧﻔﻮذﭘﺬﻳﺮی و اﻗﺪاﻣﺎت انسانی، در ﺑﺮوز و ﺗﺸﺪﻳﺪ ﺳﻴﻼب ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﺧﺴﺎرتﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از آن دﺧﺎﻟﺖ دارﻧﺪ. تعیین مناطق سیل خیز و آسیب پذیر در برابر سیلاب از پیش نیازهای برنامه ریزی مدیریت سیل و خسارت های ناشی از آن است. مواد و روش ها: این پژوهش جهت ارزیابی حساسیت به سیل مناطق مختلف حوزه آبخیز خیاوچای واقع در غرب استان اردبیل با وسعت 12680 هکتار با استفاده از روش نسبت فراوانی انجام شد. به منظور ارزیابی حساسیت به سیل و اولویت بندی زیرحوزه ها از پارامترهای طبقات ارتفاعی، شیب، انحنای زمین، شاخص رطوبت توپوگرافی، فاصله از رودخانه، جهت، تراکم زهکشی، گروه هیدرولوژیکی خاک، زمین شناسی و کاربری اراضی استفاده شد. نقشه های رقومی کلیه پارامترها با استفاده از نرم افزارهای مربوطه با فرمت رستری تهیه شدند. سپس با توجه به سیلاب های قبلی رخ داده در منطقه مطالعاتی موقعیت جغرافیایی 107 نقطه سیل گیر در منطقه تعیین شد. این مجموعه نقاط به صورت تصادفی به گروه هایی متشکل از 74 نقطه (70 درصد) برای واسنجی و 33 نقطه (30 درصد) برای اعتبارسنجی تقسیم شدند. سپس با تجزیه و تحلیل های مقایسه ای بین موقعیت رخداد سیلاب های قبلی و پارامترهای محیطی مؤثر بر وقوع سیلاب ها وزن تأثیر هر کلاس از پارامترها به دست آمد. در نهایت نقشه احتمال سیل منطقه مورد مطالعه به دست آمد. یافته ها: بر اساس نقشه پتانسیل سیل گیری، حساسیت به سیل حوزه آبخیز خیاوچای به صورت پنج طبقه با حساسیت خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم نشان داده شد. نتایج نشان داد زیرحوضه های واقع در مجاورت خروجی حوزه بیش ترین حساسیت به سیل را دارد. به عبارتی سیل خیزی زیرحوزه های واقع در پایین دست آبخیز خیاوچای به دلیل تجمع رواناب و نیز حساسیت بالای ناشی از تاثیر سایر متغیرهای شیب و کاربری زراعی دیم است. نتیجه گیری: حفظ حریم رودخانه و انجام عملیات مختلف آبخیزداری به منظور هدایت جریان در این مناطق می‎تواند خسارت‎های احتمالی ناشی از وقوع سیل را کاهش دهد. نقشه حساسیت به سیل ارائه شده می تواند مبنای اولویت بندی مناطق سیل خیر و نیز اقدامات کنترلی در راستای مدیریت سیلاب است. لذا، انجام اقدامات آبخیزداری جهت کنترل سیل در این منطقه از اهمیت بیش تری برخوردار است.

افزایش جمعیت و استفاده بیش از حد از منابع مختلف آبی، منجر به توجه ویژه به منابع آبهای زیرزمینی شده است. در این تحقیق، کارایی مدل نسبت فراوانی در پتانسیل یابی منابع آب زیرزمینی دشت ازنا – الیگودرز استان لرستان مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا لایه های رقومی 11 معیار موثر در پتانسیل آب های زیرزمینی (ارتفاع زمین، سنگ شناسی، انحنای سطح زمین، شیب، جهت شیب، کاربری اراضی، فاصله از رودخانه، تراکم شبکه آبراهه ها، فاصله از گسل، تراکم گسل، خاک شناسی و شاخص رطوبت توپوگرافی) در GIS تهیه گردید. تعداد 370 چاه موجود در منطقه با آبدهی بیشتر از 11 (مترمکعب بر ساعت) به عنوان چاه های دارای آبدهی مناسب انتخاب و لایه موقعیت رقومی آن ها به صورت تصادفی به گروه های آموزش (70%) و اعتبارسنجی (30%) تقسیم گردید. سپس لایه های مربوط به متغیرهای محیطی طبقه بندی و بر اساس تراکم چاه ها و مدل نسبت فراوانی، وزن هریک از کلاس ها تعیین گردید. در نهایت نقشه پتانسیل منابع آب زیرزمینی بر اساس مدل نسبت فراوانی تهیه شد. صحت نقشه نهایی بر اساس روش منحنی راک (ROC) ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که نقشه پتانسیل منابع آب زیرزمینی تهیه شده بر اساس مدل نسبت فراوانی دارای %72.1 بوده که بیانگر قابلیت بالای این مدل در پتانسیل یابی منابع آب زیرزمینی است. نقشه پتانسیل منابع آب زیرزمینی منطقه نشان داد که کلاس های با پتانسیل کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد به ترتیب 210.79، 210.24، 210.29، 209.24 کیلومترمربع را به خود اختصاص داده اند. لذا استفاده از مدل نسبت فراوانی در این منطقه قابل اعتماد است.

مخاطرات زمینی و ژئومورفیک از مخاطرات مهم طبیعی اند که سالیانه خسارات جانی و مالی زیادی در کل کشورهای جهان و به ویژه ایران به بار می آورند. از این رو، مطالعه و تهیه نقشه پهنه بندی مخاطرات امروزه یکی از اولویت های هر کشور به شمار می آید. در این تحقیق به بررسی مخاطرات زمین لغزش و سیل در سطح استان البرز پرداخته شده است. برای تهیه نقشه پهنه بندی خطر زمین لغزش استان، از مدل ترکیبی VIKOR-AHP و برای تهیه نقشه پهنه بندی خطر سیل از مدل نسبت فراوانی FR استفاده شد. سپس، به منظور داشتن دیدی کلی و جامع نسبت به وضعیت این مخاطرات، نقشه تلفیقی مخاطرات استان، که از همپوشانی دو نقشه پهنه بندی سیل و زمین لغزش است، با استفاده از مدل FUZZY تهیه شد. طبق نتایج نهایی حاصل از نقشه های پهنه بندی هر یک از مخاطرات، 09/33درصد سطح استان در پهنه با خطر زیاد زمین لغزش و 21/21درصد از سطح استان در پهنه خطر متوسط سیل قرار دارند که شناسایی و پهنه بندی مناطق دارای پتانسیل خطر وقوع این گونه مخاطرات اهمیت بسیاری دارد.